Χειρισμοί

Ασθένειες Βαρρόα Βασιλοτροφία
Βιολογική Μελισσοκομία Διάφορα Εχθροί
Νομοθεσία Προϊόντα κυψέλης Τροφοδοσίες
Χλωρίδα

 

Θα ήθελα να μου πείτε μετά τον τρύγο στη Χίο αν είναι σωστό να αφήσω τα μελίσσια να ξεχειμωνιάσουν έχοντας μέσα στις κυψέλες τους πλαστικούς τροφοδότες οροφής για καλύτερη θερμομόνωση ή θα δημιουργήσω πρόβλημα εγκλωβίζοντας μέσα τους υδρατμούς και ποιες οι συνέπειες σχετικά με τη βαρρόα, δηλαδή αν η υγρασία βοηθά το ακάρι να πολλαπλασιαστεί ταχύτερα. Τα μελίσσια μου είναι μικρά 5-6 πλαισίων και οι βάσεις δεν έχουν σίτα. Πιτσιλαδής Σαράντος

Η παραμονή των τροφοδοτών οροφής και το χειμώνα ώστε να λειτουργήσουν ως κηρόπανα, δεν φαίνεται να είναι μία λάθος επιλογή. Προσεγγίζει αυτό που στη φύση συμβαίνει, με το μελίσσι να είναι οριοθετημένο ψηλά χωρίς το κενό που δημιουργείται όταν χρησιμοποιούμε το καπάκι Αυστραλίας. Πολλές φορές αυτό επιτυγχάνεται ακόμα και με την τοποθέτηση των ζαχαροζύμαρων που είναι σε σακούλες και η παραμονή αυτών ακόμα και μετά το τέλος της τροφής. Το πρόβλημα που μπορεί να προκύψει με τη χρήση πλαστικού πάνω από τις κηρήθρες είναι η δημιουργία υγρασίας. Οι μέλισσες αδυνατούν να ρυθμίσουν την υγρασία καθώς δεν έχουν σχετικούς αισθητήρες όπως συμβαίνει π.χ. με τη θερμοκρασία και το οξυγόνο κ.α. Ο λόγος που δεν είναι προσαρμοσμένες με έναν τέτοιο μηχανισμό είναι πιθανόν γιατί στη φύση, το ξύλο ως υλικό της φωλιάς τους  απορροφάει την περίσσεια υγρασία. Στο εσωτερικό της κυψέλης με τα διάφορα υλικά και χρώματα που χρησιμοποιούνται, είναι πιο πιθανό να δημιουργηθεί υψηλό ποσοστό υγρασίας στο περιβάλλον της μέλισσας. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα όπως μούχλιασμα των κηρηθρών αλλά και αύξηση του βαθμού προσβολής από Νοσεμίαση. Με την βαρρόα, δεν έχει συσχετιστεί με κάποιο τρόπο η αυξημένη υγρασία.

Οπότε παράλληλα με τη μόνωση από πάνω, θα πρέπει να λαμβάνετε και μέριμνα για την απομάκρυνση της υγρασίας ιδιαίτερα εάν παρατηρείτε, ανοίγοντας το μελίσσι, παρουσία νερού στο εσωτερικό του ή μουχλιασμένες κηρήθρες. Σε αυτήν την κατεύθυνση βοηθάει ο αεριζόμενος πάτος. Διαφορετικά, θα πρέπει να δημιουργήσετε ανοίγματα στο επάνω μέρος, τραβώντας ελαφρά προς τη μία μεριά το πλαστικό, ή διπλώνοντας τη μια γωνία από τις τέσσερεις για να κυκλοφορεί αέρας από τους αερισμούς του καπακιού.

Εάν πρόκειται για τροφοδότη οροφής που δεν μετακινείται για να αφήσει άνοιγμα, τοποθετήστε ένα μικρό κομμάτι ξύλου ή πετραδάκι ώστε να δημιουργηθεί ελαφρύς αερισμός εφόσον πάντα διαπιστώνετε πρόβλημα από συσσωρευμένη υγρασία.

Δουλεύω αποσπώμενους πάτους με σίτα. Έχει και κόντρα πλακέ θαλάσσης από κάτω αποσπώμενους για τον χειμώνα να μην κρυώνει το μελίσσι. Να τους βάλω ή να αφήσω να αερίζεται η κυψέλη; Δεν θα υπάρχει πρόβλημα τον χειμώνα; Βαγγέλης Διδασκάλου, Γουμένισσα, Κιλκίς

Το συρτάρι που βρίσκεται στις αποσπώμενες βάσεις με σίτα, δεν είναι απαραίτητο να χρησιμοποιηθεί το χειμώνα εφόσον το μελίσσι είναι καλά μονωμένο από πάνω με κηρόπανο. Η παραμονή του για μεγάλο χρονικό διάστημα παίζει το ρόλο του συλλέκτη ακαθαρσιών και κηρόσκωρου, δημιουργώντας έτσι προβλήματα υγείας στο μελίσσι. Προτείνεται το συρτάρι να χρησιμοποιείται μόνο τότε όταν γίνεται μια επέμβαση εναντίον της βαρρόα και χρειάζεται να δούμε πόσο αποτελεσματική είναι η επέμβαση μετρώντας τις νεκρές βαρρόα στο συρτάρι. Εν τούτοις, αν το μελίσσι είναι μικρό σε δυναμική και νιώθετε ότι θα είναι προτιμότερο να είναι περιορισμένο και από κάτω το χειμώνα, μπορείτε να κλείσετε το συρταράκι μέχρι τη μέση ή και λίγο παραπάνω, αφήνοντας όμως άνοιγμα προκειμένου να απομακρύνεται η υγρασία.

Με ποιον τρόπο ανεβάζουμε 3ο πάτωμα σε μελίσσι. Τάνια Μ.

Όπως θα βάζαμε και το δεύτερο πάτωμα, με γόνο για να τραβήξει αρχικά τις μέλισσες.

Διάβασα, στο βιβλίο του Pierre JEAN-PROST «Μελισσοκομία» ότι η προσθήκη πατώματος πρέπει να γίνεται κάτω από τις μέλισσες, (σίγουρα προϋποθέτει κυψέλες με κινητή βάση). Αν η τοποθέτηση του πατώματος γίνει κάτω, τότε η θερμοκρασία του μελισσιού επηρεάζεται σημαντικά; Θα ήθελα τη γνώμη σας. Στάθης Λάζαρης

Πράγματι στο σχετικό βιβλίο αναφέρεται ότι ίσως θα ήταν προτιμότερη η τοποθέτηση του ορόφου την άνοιξη, κάτω από τις μέλισσες με το επιχείρημα ότι στη φύση όταν οι μέλισσες μεγαλώνουν τη φωλιά τους λόγω έλλειψης χώρου, επεκτείνουν τις κηρήθρες προς τα κάτω. Αυτό θα έπρεπε να μιμηθεί και ο μελισσοκόμος και να προσφέρει χώρο και τη δυνατότητα στο μελίσσι να κινηθεί προς τα κάτω. Στο ίδιο βιβλίο βέβαια αναφέρεται ότι δεν υπάρχουν δεδομένα που να το επαληθεύουν και πως για ευκολία αλλά και πρακτικότητα, οι μελισσοκόμοι τοποθετούν τους ορόφους, πάνω από τις μέλισσες. Αναφέρει μάλιστα και τεχνικές ώστε να προσελκυστεί το μελίσσι προς τα πάνω π.χ. με το ανέβασμα δύο κηρηθρών γόνου στον επάνω όροφο και την προσθήκη φύλλων κηρήθρας στη γονοφωλιά.

Τριάντα χρόνια μετά από την έκδοση το βιβλίου και στα ελληνικά, οι μελισσοκόμοι, εξακολουθούν να προσθέτουν τους ορόφους πάνω από τις μέλισσες είτε γιατί δεν εξυπηρετεί διαφορετικά, είτε γιατί κάποιοι δοκίμασαν και δεν είδαν σημαντική διαφορά ή ακόμα και αντιμετώπισαν συγκεκριμένες δυσκολίες στην ανάπτυξη του μελισσιού.

Δεν έχουμε υπόψη μας κάποια σχετική έρευνα που να αναδεικνύει τα πλεονεκτήματα – μειονεκτήματα με την τοποθέτηση του ορόφου κάτω. Η προσωπική μας άποψη είναι ότι επειδή οι μέλισσες την άνοιξη έχουν την τάση να βρίσκονται ψηλά, κοντά στο καπάκι, ο όροφος από κάτω ίσως να μην τις προσελκύσει και να μην αξιοποιήσουν το χώρο εκεί αλλά να γεμίσουν τις κηρήθρες με γύρη.

Θα πρέπει όμως εφόσον σας απασχολεί κάτι τέτοιο να εφαρμόσετε μεγάλης κλίμακας σχετικό πείραμα με 20 μελίσσια στα οποία τοποθετείται ο όροφος κάτω και άλλα 20 ισοδύναμα με τα προηγούμενα, όπου τοποθετείται πάνω, να ακολουθήσετε τις ίδιες ανθοφορίες, να κάνετε τους ίδιους χειρισμούς και να καταγράψετε ανάπτυξη και παραγωγή των δύο αυτών ομάδων το καλοκαίρι.

Σε επίσκεψη στο μελισσοκομείο μου διαπίστωσα 5-6 μελίσσια να είναι τελείως άδεια. Βρήκα μέλια μέσα στο μελίσσι αλλά όχι μέλισσες. Μπορείτε να με βοηθήσετε σχετικά;

Η πλήρης απώλεια μελισσών ή αλλιώς λιποταξία, είναι αποτέλεσμα στις περισσότερες περιπτώσεις της μεγάλης προσβολής από βαρρόα, ιδιαίτερα όταν συμβεί αυτό αργά το καλοκαίρι ή και μέσα στο χειμώνα όπως στην περίπτωσή σας. Δεν αρκεί να έχετε κάνει καταπολέμηση για το άκαρι αλλά θα πρέπει αυτή να έχει και καλή αποτελεσματικότητα. Μια τέτοια κατάσταση, όπως περιγράφετε υποδηλώνει πως η εφαρμογή που κάνατε δεν ήταν αρκετή. Ελέγξτε και κάντε καλή θεραπεία και στο υπόλοιπο μελισσοκομείο.

Λιποταξία μπορεί επίσης να προκληθεί από μια έντονη και συνεχή ξένη οσμή στην κυψέλη (θυμόλη στο ζυμάρι) ή μεγάλη προσβολή από αχερόντια. Είσοδος ποντικιών του αγρού στην κυψέλη αρχές χειμώνα πιθανόν να δημιουργήσει επίσης λιποταξία.

Τέλος μια πιθανή αιτία ξαφνικής και αδικαιολόγητης εξαφάνισης των μελισσών από τις κυψέλες είναι η κλοπή τους από αδίστακτους μελισσο-κλέφτες που τινάζουν τον πληθυσμό των μελισσιών σε δικές τους κυψέλες.

Έχω πολύ καιρό που θέλω να σας αναφέρω μερικές σκέψεις όσον αφορά την τροφοδοσία. Κάθε φορά που διαβάζω για την ελληνική μελισσοκομία σε βιβλία, βίντεο κλπ. ακούω πάντα για τροφοδοσία ή διεγερτική τροφοδοσία. Έχω την εντύπωση πως η μελισσοκομία στηρίζεται στη ζάχαρη. Για την καταπολέμηση της Νοσεμίασης 4 λίτρα σιρόπι με θυμόλη την άνοιξη και άλλα τόσα το φθινόπωρο, σύνολο 8 λίτρα. Μετά κάνετε διεγερτική τροφοδοσία για «τεχνητή» ανάπτυξη του γόνου, και πάλι μερικά λίτρα. Αν δεν κάνω λάθος, διαβάζοντας πολλά μελισσοκομικά blogs, βλέπω στα μελίσσια σε όλη τη διάρκεια του χειμώνα σακούλες με βανίλια. Για χτίσιμο των κηρηθρών και πάλι τροφοδοσία. Δηλαδή τροφοδοσία, τροφοδοσία, και ακόμη τροφοδοσία. Σε τέτοιες συνθήκες και έχοντας στο νου μας πως τρυγούν οι Έλληνες μελισσοκόμοι και τα πλαίσια του εμβρυοθάλαμου, πως μπορούμε να είμαστε σίγουροι πως δεν υπάρχει ζάχαρη στο μέλι έστω και ελάχιστα; Στην Ελλάδα αφαιρoύνται σχεδόν όλα τα πλαίσια με μέλι για να σφίξει η μελισσόσφαιρα για το ξεχειμώνιασμα, και αυτό μου φαίνεται καλός ως χειρισμός, ωστόσο πρέπει να ταΐζονται όλο το χειμώνα τα μελίσσια με βανίλια για να μη πεθάνουν από τη πείνα. Κάτι άλλο που με προβληματίζει, αφού το μελίσσι αναπτύσσεται με τεχνητά μέσα και είναι παρά πολύ μεγάλο σε σχέση με την εποχή και τις ανθοφορίες της, εάν στη διάρκεια της στοχευμένης ανθοφορίας βρέχει συνέχεια τι θα γίνει; Και πάλι τροφοδοσία; Θα ήθελα να προσθέσω πως η ελληνική χλωρίδα μου φαίνεται πάρα πολύ πλούσια σε σύγκριση με τη δική μας στην Γαλλία και επίσης πρωιμότερη. Με τέτοιες συνθήκες που μου φαίνονται αρκετά ευνοϊκές για τη μελισσοκομία, παραξενεύομαι που το τάισμα είναι τόσο σημαντικό. Όσο αφορά εμένα νομίζω πως τα μελίσσια έχουνε μία 6η αίσθηση και αναπτύσσονται όταν φτάσει η κατάλληλη στιγμή, οπότε προσπαθώ να μην ταΐζω την άνοιξη εκτός εάν προκύψει ανάγκη. Διεγερτική τροφοδοσία δεν έκανα ποτέ ούτε καν στις παραφυάδες των 5 πλαισίων που φτιάχνω το καλοκαίρι (που τροφοδοτούνται, συχνά αναγκαστικά, το φθινόπωρο για να περάσουν το χειμώνα) για να γίνουν παραγωγικές την επόμενη άνοιξη. Οι αποδόσεις μας είναι κατά μέσο όρο 30 κιλά ανά κυψέλη. Δεν είναι και πάρα πολύ μεγάλη παραγωγή, το ομολογώ, όμως δεν είναι και τόσο μικρή, γνωρίζοντας πως εκμεταλλεύομαι μόνο την άγρια βλάστηση της περιοχής μας (70 χιλιόμετρα από τη εκμετάλλευσή μου). Ερικ Λαβισόν, επαγγελματίας. Γάλλος μελισσοκόμος

Ευχαριστούμε για τις σκέψεις σας και τη διάθεση να τις μοιραστείτε μαζί μας. Σε όλα αυτά που γράφετε θα πρέπει να διευκρινίσουμε ότι οι αναφορές σε διάφορους τρόπους τροφοδοσίας (διεγερτική, για ξεχειμώνιασμα, για περιορισμό της Νοσεμίασης), δε σημαίνουν κατ’ ανάγκη ότι γίνονται όλες και από όλους. Στα ελληνικά site πράγματι υπάρχει υπερβολική αναφορά στις τροφοδοσίες και στις τροφές εμπορίου αλλά αυτό οφείλεται στην προσπάθεια των διαφόρων εμπόρων να «πλασάρουν» στην αγορά τις μελισσοτροφές που διαθέτουν. Αντίθετα, μέσα από τα βιβλία και τις ανακοινώσεις σε ημερίδες και έντυπα δίνονται οδηγίες που στόχο έχουν να βοηθήσουν τον κάθε μελισσοκόμο να βρει τους τρόπους εκείνους ώστε να ασκεί σωστά τη μελισσοκομία βασιζόμενα πάντα στις δικές του δυνατότητες, απαιτήσεις και τα μέσα που διαθέτει. Ο κίνδυνος που ενέχει στην ποιότητα του μελιού και στην καλή υγεία των μελισσών η υπερβολική τροφοδότηση είναι βασική γνώση που διδάσκεται πρωτίστως στις εκπαιδεύσεις μελισσοκόμων.

 

Για την αντιμετώπιση της Νοσεμίασης χρησιμοποιείται η θυμόλη στο σιρόπι ως προληπτικό και θεραπευτικό μέσο. Σαφώς η επέμβαση αυτή είναι προτιμότερη και δημιουργεί λιγότερα προβλήματα στην ποιότητα του μελιού από τη χορηγία αντιβιοτικών όπως είναι το Φουμιντίλ που δίνεται σ’ άλλες χώρες ακόμα και ευρωπαϊκές.

 

Τέλος, όσον αφορά την αφαίρεση όλου του μελιού και το ξεχειμώνιασμα με τροφοδοτημένο σιρόπι ή ζαχαροζύμαρο, ένας τέτοιος χειρισμός δεν προτείνεται και δεν εφαρμόζεται τουλάχιστο στην Ελλάδα. Γνωρίζουμε ότι το μέλι είναι η καλύτερη τροφή για τις μέλισσες και θα τους επιτρέψει να βγάλουν καλύτερα το χειμώνα σε σχέση με τη ζάχαρη, ώστε να μπορεί ο μελισσοκόμος να έχει παραγωγικά μελίσσια και την επόμενη χρονιά. Άλλωστε οι φθινοπωρινές μελιτοεκκρίσεις και ανθοφορίες της Ελλάδας, παράλληλα με τις ήπιες θερμοκρασίες του φθινοπώρου, βοηθούν τα μελίσσια να δημιουργήσουν τα αποθέματά τους για το χειμώνα. Το ζαχαροζύμαρο όταν χρησιμοποιείται το χειμώνα είναι επιπρόσθετα με τα μέλια που έχουν μείνει από το φθινόπωρο και η λειτουργία του είναι να εξασφαλίσει τροφή κοντά στη μελισσόσφαιρα.

 

Θεωρούμε πως  η τροφοδοσία είναι βασικός μελισσοκομικός χειρισμός που θα πρέπει να γίνεται σωστά, με τις σωστές ποσότητες, στον κατάλληλο χρόνο. Βεβαίως έχουν υπάρξει υπερβολές και ταΐσματα μέσα στην ανθοφορία, όπως άλλωστε και σε όλες τις χώρες που ασκείται μελισσοκομία με αποτέλεσμα να προκύπτουν νοθευμένα μέλια, τα οποία όμως εύκολα εντοπίζονται με τις φυσικοχημικές αναλύσεις. Οι  περιπτώσεις αυτές είναι ήδη γνωστές και γίνεται προσπάθεια να περιοριστούν.

Είμαι νέος ερασιτέχνης μελισσοκόμος. Τέλη Αυγούστου έκοψα τρεις παραφυάδες μετά τον τρύγο. Η μία πέτυχε ενώ οι άλλες δύο παρουσιάζουν την εξής εικόνα: Η πρώτη έχει φρέσκο γόνο λίγων ημερών ο οποίος όμως είναι διάσπαρτος ενώ η δεύτερη δεν έχει καθόλου φρέσκο γόνο. Εκτός από την συνένωση αυτών των μελισσιών με άλλα (μπορεί και αυτό να μην ενδείκνυται όπως διάβασα), σε ποιο χειρισμό θα μπορούσα να καταφύγω για να τα σώσω ή έστω να περισώσω ότι μπορώ από τον πληθυσμό τους; Και οι δυο παραφυάδες έχουν πληθυσμό που καλύπτουν 3 πλαίσια και βρίσκονται στην Αρκαδία. Γνωρίζω ότι η άνοιξη είναι κατάλληλη εποχή για να κόψεις παραφυάδες απλά ήθελα να πειραματιστώ. Τάσος Απόστολος

Εάν  ο διάσπαρτος γόνος δεν οφείλεται σε ασθένεια και έστω το ένα από τα δύο μελίσσια έχει βασίλισσα, συνενώστε τους δύο πληθυσμούς με εφημερίδα και δώστε ζαχαροζύμαρο. Σε μερικές ημέρες μετά τη συνένωση κάντε επιθεώρηση και βεβαιωθείτε ότι υπάρχει βασίλισσα που γεννά. Αφαιρέστε τα επιπλέον πλαίσια, κάντε καταπολέμηση της βαρρόα με ένα αποτελεσματικό σκεύασμα και ενισχύστε το μελίσσι με ένα-δύο πλαίσια με εκκολαπτόμενο γόνο από άλλα δυνατά μελίσσια. Συνεχίστε τη διεγερτική τροφοδοσία με το ζαχαροζύμαρο. Εάν στο μήνα ο διάσπαρτος γόνος συνεχίζεται, αντικαταστήστε τη βασίλισσα με μια άλλη.

Κατά την συνένωση δύο διώροφων κυψελών με εφημερίδα δεν πρέπει κανονικά να αναδιατάξουμε τα πλαίσια ώστε να έρθει όλος ο γόνος μαζί; διότι δεν αναφέρεται πουθενά (βιβλιογραφία – ίντερνετ) αυτό και απορώ. Γεώργιος Κουτσάκης

Την ημέρα που γίνεται η συνένωση με εφημερίδα, το ένα μελίσσι τοποθετείται απλά πάνω από το άλλο. Φροντίζουμε μόνο εάν τα μελίσσια που θα ενωθούν, έχουν λιγότερες από 10 κηρήθρες, να βρίσκονται αυτές από την ίδια μεριά των κυψελών, τόσο πάνω όσο και κάτω, ώστε να έχουν την ίδια κατακόρυφη κατανομή. Μετά από 3-4 μέρες που θα γίνει ο έλεγχος της συνένωσης και εάν η βασίλισσα έγινε αποδεκτή, αναδιατάσσεται το μελίσσι τοποθετώντας τους γόνους όλους μαζί, νοικοκυρεύοντας το μελίσσι.

Εάν σπάσω ως παραφυάδες όλα τα μελίσσια αποπεράτωσης που έχω στο μελισσοκομείο, και στην θέση τους βάλω 3κυψελιδια με την μπροστινή πόρτα από την άλλη μεριά, για να γλιτώσω την μετακίνηση, θα πιάσει ή θα έχω άνιση κατανομή συλλεκτριών; Σούρλας Λεωνίδας

Ένα δεκάρι μελίσσι μπορεί να σπάσει σε τρεις παραφυάδες σχετικά εύκολα και αποτελεσματικά εάν στη θέση του βάλετε για παράδειγμα ένα τριπλοκυψελίδιο με την κεντρική πόρτα να έχει πίσω κατεύθυνση σε σχέση με το αρχικό. Μοιράστε τα 10 πλαίσια στα τρία κυψελίδια φροντίζοντας να υπάρχει γόνος σε όλα. Ο πληθυσμός μοιράζεται πολύ ικανοποιητικά. Εάν το αποπεράτωσης είναι μεγάλο (π.χ. 20άρι μελίσσι) και το σπάσετε σε περισσότερες παραφυάδες, στις πιο απομακρυσμένες από την αρχική θέση θα πρέπει να τινάξετε πληθυσμό από τις άλλες κηρήθρες προκειμένου να παραμείνει τελικά αρκετός. Ο πληθυσμός θα πρέπει να είναι νεαρός γι’ αυτό τινάξτε κηρήθρες με ανοιχτό γόνο.

Είμαστε νέοι μελισσοκόμοι στην Κρήτη. Τροφοδοτούμε τα μελίσσια με σιρόπι 1,5 λίτρο/κυψέλη 1 προς 1 δις εβδομαδιαίως. Βάλαμε ζαχαροζύμαρο αρχικά για τη Νοζεμίαση για 15 ημέρες και μετά απλό ζαχαροζύμαρο ενώ προσθέσαμε νέες κηρήθρες. Τελευταία βάλαμε ζαχαροζύμαρο με βιταμίνες. Σε μια εβδομάδα από τότε που βάλαμε τα πλαίσια χτίστηκαν σε ικανοποιητικό βαθμό. Την επόμενη εβδομάδα το κτίσιμο ήταν λίγο παραπάνω αλλά μέσα είχαν τώρα και μέλι. Σημειώνω ότι τα μελίσσια είναι πολύ δυνατά και ζωηρά. Προχθές ήταν και επιθετικότερα. Προβληματίζομαι για τους επόμενους χειρισμούς. 1. Να συνεχίσω να βάζω ζαχαροζύμαρο η γυρεόπιτα λόγω της φτωχής ανθοφορίας; 2. Να βάζω θυμόλη στο σιρόπι πότε και πόσο συχνά; 3. Τι μπορώ να περιμένω σε μια τέτοια κατάσταση; Θα συνεχίσουν να κτίζουν η θα σταματήσουν; Θα πρέπει εγώ να τις βοηθήσω και πώς; Νίκος Ροδιτάκης Ηράκλειο Κρήτης

Εάν τα μελίσσια είναι μικρά και ο στόχος σας είναι να τα αναπτύξετε μπορείτε να τα τροφοδοτείται εφόσον δεν υπάρχει επαρκής ανθοφορία με παροχή νέκταρος και γύρης από έξω. Προτιμήστε απλό ζαχαρόνερο χωρίς άλλα πρόσθετα ή απλό ζαχαροζύμαρο χωρίς ιμβερτοποιημένα σάκχαρα. Το καλύτερο είναι φυσικά να εντοπίσετε και να μεταφέρετε τα μελίσσια σας σε ανθοφορίες που προσφέρουν στα μελίσσια σας αυτό που χρειάζονται. Σε τέτοιες συνθήκες και εφόσον διατηρείτε τα μελίσσια σφιχτά, θα χτίσουν σταδιακά χωρίς όμως έντονους ρυθμούς. Την ερχόμενη άνοιξη δώστε μεγαλύτερη έμφαση στο χτίσιμο που θα είναι πιο εύκολο και αποδοτικό.

Εάν τα μελίσσια είναι μεγάλα και σκοπεύετε να τρυγήσετε φέτος, σταματήστε την οποιαδήποτε τροφοδοσία για να μην προκαλέσετε νοθεία του προϊόντος.

Η θυμόλη στο σιρόπι θα πρέπει να μπει τουλάχιστον στην φθινοπωρινή τροφοδοσία πριν το ξεχειμώνιασμα και να επαναλάβετε τη διαδικασία την άνοιξη.

Πώς θα αντικαταστήσω την βασίλισσα ενός μελισσιού χωρίς να του δημιουργήσω προβλήματα; Ασλανίδης Γεώργιος

Ο πλέον απλός τρόπος είναι να δημιουργήσετε με βασιλοτροφία μια δεύτερη βασίλισσα ή στην ανάγκη να αγοράσατε μια από κάποιο βασιλοτρόφο και να την αντικαταστήσετε. Η αντικατάσταση θα γίνει με ορφάνια 1-2 ημερών και εισαγωγή με κλουβί εισαγωγής βασιλισσών. Εάν θέλετε οι ίδιες οι μέλισσες να αντικαταστήσουν τη βασίλισσα χωρίς δική σας παρέμβαση τότε θα πρέπει να εφαρμόσετε την βάρβαρη μέθοδο του  «ξεριζώματος» του φτερού της βασίλισσας. Το φτερό θα πρέπει να τραβηχτεί με δύναμη για να ξεριζωθεί από τη βάση του και να δημιουργηθεί πληγή στη βασίλισσα και όχι να κοπεί με ψαλιδάκι.

Γενικότερα έχω μπερδευτεί λίγο με τη βιβλιογραφία. Κάπου γράφει ότι η βασίλισσα χρειάζεται να έχει στην κυψέλη 6 κιλά τροφή για να αισθάνεται ασφάλεια και να μην ελαττώσει τη γέννα, και αλλού λέει ότι 40 ημέρες πριν τον τρύγο αποφεύγουμε την τροφοδότηση. Πότε θα πρέπει να τροφοδοτώ; Λευτέρης Παπαβασιλείου

Τροφοδοτάμε στις εξής περιπτώσεις :

Όταν οι μέλισσες δεν έχουν τροφή για το χειμώνα τους και κινδυνεύουν από λιμοκτονία, συμπληρώνοντας σ’ αυτό που συνέλεξαν.

Όταν σταματήσει η νεκταροέκκριση και θέλουμε να διεγείρουμε τη γέννα της βασίλισσας. Στην περίπτωση αυτή η ποσότητα είναι μικρή (ένα ποτήρι σιρόπι) για να μην αποθηκεύεται.

Και όταν θέλουμε να αυξηθεί η επιτυχία κάποιας επέμβασης (συνένωση, εισαγωγή βασιλισσών, κτίσιμο κηρηθρών κλπ). Δεν συνιστάται η συνεχή παροχή ζαχαροζύμαρου.

Σε κάποια μελίσσια εμφανίζεται το φαινόμενο μπλοκαρισμού της γονοφωλιάς με μόνο γύρες ενώ οι γόνοι υπάρχουν μόνο στον 2ο όροφο. Έκανα αναστροφή (δηλ. πάνω οι γύρες και κάτω ο γόνος) αλλά η βασίλισσα συνεχίζει να ωοτοκεί και πάλι στον 2ο όροφο ενώ στην γονοφωλιά να μπαίνουν μόνο γύρες καθώς ξεγονεύει. Θα πρέπει λοιπόν να κάνω συνέχεια αυτήν την αναστροφή; Μανόλης Γιώργος

Όταν η βασίλισσα ανέβει στο πάνω όροφο οι μέλισσες αποθηκεύουν στο κάτω όροφο αποκλειστικά γύρη.  Η συμπεριφορά αυτή των μελισσών είναι ενστικτώδη και δεν μπορεί να ερμηνευτεί με βάση την ανθρώπινη λογική. Σωστά ενεργήσατε με την αναστροφή των πατωμάτων. Για να μην ξανανέβει η βασίλισσα χρησιμοποιείστε βασιλικό διάφραγμα για να την περιορίσετε κάτω με δεύτερη είσοδο πάνω από το βασιλικό διάφραγμα. Εάν όλες οι κηρήθρες του κάτω ορόφου είναι μπλοκαρισμένες με γύρη αντικαταστήστε τις με κτισμένες κηρήθρες και εάν δεν έχετε τέτοιες  βάλτε φύλλα κηρήθρας στις μέλισσες για να κτίσουν. Κηρήθρες με αποθηκευμένη γύρη διατηρούνται σε χαμηλές θερμοκρασίες για να αποφύγουμε την καταστροφή τους από τον κηρόσκωρο αλλά και να μην χαλάσει η αποθηκευμένη γύρη.

Αυτήν την περίοδο έχω τα μελίσσια μου στην ρίγανη σε χωράφι 20 στρεμμάτων. Τα μελίσσια είναι 15αρια-20αρια και στην περιοχή δεν υπάρχουν άλλα μελίσσια. Είναι δυνατόν να πάρω κάποια αξιόλογη παραγωγή; Ο αριθμός των μελισσιών που μεταφέρθηκαν είναι 8. Μανόλης Γιώργος

Εάν ο γόνος συγκριτικά με τον πληθυσμό είναι περιορισμένος (π.χ. 6-7 πλαίσια γόνου, 15-20 πληθυσμό) ασφαλώς και θα πάρετε μέλι. Δεν θα πάρετε μέλι εάν ο γόνος είναι και στα δυο πατώματα και καλύπτει πολλά πλαίσια. Περιορίστε με βασιλικό διάφραγμα τη βασίλισσα στο κάτω όροφο με 6 πλαίσια γόνο και όλα τα άλλα στο μελιτοθάλαμο στον οποίο θα πρέπει υπάρχει δεύτερη είσοδος.

Θα ήθελα να σας ρωτήσω αν μπορώ να κάνω συνένωση δύο ορφανών μελισσιών και ταυτόχρονα να κάνω εισαγωγή της νέας βασίλισσας σε κλουβάκι. Είναι σωστό να κάνω την εισαγωγή κατευθείαν ή πρέπει πρώτα να βάλω την βασίλισσα σε ένα ορφανό μελίσσι και μόλις την δεχτεί να κάνω κατόπιν την συνένωση; Στέλιος Ταμπάκης από Βατοπέδι

Είναι προτιμότερη η δεύτερη επιλογή γιατί η βασίλισσα γίνεται εύκολα αποδεκτή όταν συνοδεύεται από μεγάλο αριθμό μελισσών. Κάντε την εισαγωγή της βασίλισσας με το κλουβάκι πρώτα στο μικρότερο μελίσσι και εφόσον αυτή γίνει αποδεκτή, ξεκινά να γεννά και σφραγίσει το πρώτο γόνο τότε συνενώστε με το ορφανό μελίσσι.

Θα ήθελα να ρωτήσω ποια είναι η καλύτερη λύση που μπορούμε να εφαρμόσουμε σε ένα διώροφο μελίσσι μας παραγωγικό, όταν διαπιστώσουμε ότι έμεινε ορφανό και έφτιαξε κελιά ορφάνιας. Τάνια Μ.

Η καλύτερη λύση ασφαλώς είναι η άμεση εισαγωγή μιας νέας βασίλισσας ή συνένωσή του με μια παραφυάδα που έχει καινούργια βασίλισσα. Εάν δεν έχετε τη δυνατότητα να εισάγετε καινούργια βασίλισσα, τότε χαλάστε τα πολλά και κακοσχηματισμένα κελιά, αφήστε ένα-δύο καλά και συνεχίστε να ανησυχείτε για την τύχη του μελισσιού σας μέχρι να δείτε αυγά και γόνο από την καινούργια βασίλισσα.

Έχω ένα μελίσσι με δυο πλαίσια μέλισσες σε μια κυψέλη πέντε πλαισίων. Γέννησε τώρα η βασίλισσα και αναρωτιέμαι αν αυτές οι μέλισσες έχουν την δυνατότητα να ταΐσουν τον ανοιχτό γόνο με βασιλικό πολτό. Ανδρεας Βλαχοπουλος

Δεν υπάρχει κανένα θέμα μπορούν να εκτρέψουν το γόνο τους. Η βασίλισσα όμως σε ένα τέτοιο μελίσσι περιορίζει σημαντικά την γέννα της γιατί οι μέλισσες δεν προλαμβάνουν να τις ετοιμάσουν το χώρο. Το μελισσάκι αυτό κινδυνεύει να χαθεί, γι’ αυτό συνενώστε το με ένα άλλο δυνατό μελίσσι.

Ένα διώροφο μελίσσι μου, στην τελευταία επιθεώρηση παρουσίασε εικόνα σμηνουργίας (όχι γόνο ημέρας και πολλά β.κ. σφραγισμένα). Οπότε το καλύτερο που είχα να κάνω ήταν να το σπάσω σε παραφυάδες. Χθες, κατά την επιθεώρηση, ανοίγοντας το αρχικό μελίσσι (από το οποίο χώρισα τις παραφυάδες) και μη ξέροντας που ήταν η αρχική βασίλισσα, βλέπω κάτω και έξω από την κυψέλη, στον πάτο κάτω από τη σήτα, μια μπάλα μέλισσες! Αμέσως με ανοιχτό γόνο μάζεψα τον πληθυσμό και το έβαλα σε νέα κυψέλη και διαπίστωσα ότι υπήρχε βασίλισσα που γεννούσε. Θέλω να ρωτήσω, εάν έχει κάποιος μελισσοκόμος αντίστοιχη εμπειρία, και πως σμηνούργησε και πήγε από κάτω, εφόσον όταν ένα μελίσσι σμηνουργεί φεύγει μακριά και βρίσκει νέα τοποθεσία. Τάνια Μ.

Υπάρχουν δύο περιπτώσεις. α) Το μελίσσι δεν σμηνούργησε αλλά η βασίλισσα από λάθος χειρισμό να βρέθηκε εκτός κυψέλης, οι μέλισσες σχημάτισαν μπάλα για να την προστατεύσουν και το μελίσσι νιώθοντας την απουσία της σχημάτισαν βασιλικά κελιά ορφάνιας. Γι’ αυτό άλλωστε δεν είδατε αυγά ή γόνο ημέρας. β) Εκδηλώθηκε σμηνουργία η βασίλισσα είχε κομμένα φτερά δεν μπορούσε να πετάξει και βρέθηκε στο έδαφος με μέλισσες να την φυλάνε.

Στην περίπτωση που κατά την επιθεώρηση ενός διώροφου μελισσιού, δούμε αρκετά βασιλικά κελία φυσικής σμηνουργίας σφραγισμένα, ποια είναι η καλύτερη αντιμετώπιση χωρίς να τα σπάσουμε σε 2-3 παραφυάδες και τελικά να χαλάσουμε ένα άμεσα παραγωγικό μελίσσι; Τάνια Μ.

Η δημιουργία παραφυάδων με βασιλικά κελιά φυσικής σμηνουργίας δεν προτείνεται γιατί αν δεν τις αλλάξετε την ίδια χρονιά, ουσιαστικά επιλέγετε μελίσσια που θα σμηνουργούν περισσότερο και το πρόβλημα χρόνο με το χρόνο θα γίνεται μεγαλύτερο. Για την καταστολή της σμηνουργία μπορείτε να εφαρμόσετε τις παρακάτω μεθόδους:

α) Μέθοδος Demaree. Η βασίλισσα με ένα πλαίσιο γόνου και τα υπόλοιπα κτισμένα άδεια πλαίσια περιορίζεται με βασιλικό διάφραγμα (ΒΔ) στο κάτω όροφο και όλα τα υπόλοιπα πλαίσια (γόνος, γύρη, μέλι) μεταφέρονται πάνω από το ΒΔ. Καταστρέφονται τα βασιλικά κελιά του πάνω ορόφου την ημέρα της επέμβασης και επαναλαμβάνεται η διαδικασία 5 ημέρες αργότερα.

β) Συνεχή καταστροφή των βασιλικών κελιών κάθε τέταρτη ημέρα. Επίπονη διαδικασία, τα πλαίσια θα πρέπει να «τινάζονται» για να βεβαιωθείτε ότι δεν ξέφυγε κάποιο βασιλικό κελί. Ίσως χρειαστεί να επαναλάβετε πολλές φορές την καταστροφή για να σταματήσει η τάση σμηνουργίας.

γ) Σε μια άδεια καθαρή και απολυμασμένη με φλόγιστρο κυψέλη τοποθετείστε ένα πλαίσιο με γόνο, 5-6 πλαίσια με φύλλα κηρήθρας και μεταγγίστε (τινάξτε) όλο τον πληθυσμό από το διώροφο μελίσσι. Δώστε σιρόπι για να κτίσει. Τα πλαίσια γόνου, γύρης, μελιού που αφαιρέσατε, χρησιμοποιείστε τα για να ενισχύσετε άλλα αδύνατα μελίσσια. Το μελίσσι αυτό χάνει την διάθεση για να σμηνουργήσει, κτίζει εντατικά τις κηρήθρες του και σε σύντομο χρονικό διάστημα θα φτάσει και θα ξεπεράσει την αρχική του πληθυσμιακή κατάσταση.

Πρόσφατα συνάντησα ένα φίλο μελισσοκόμο, ο οποίος μου ανέφερε ότι έλυσε το πρόβλημα επιθετικότητας και μείωσε το γόνεμα της Κεκρόπιας μέλισσας με την μέθοδο Ηousel. Κάνοντας μια μικρή έρευνα στο διαδίκτυο, βρήκα αρκετές αναφορές, ελεγχόμενης όμως αξιοπιστίας, οι οποίες υποστηρίζουν ότι τοποθετώντας τα πλαίσια με τρόπο ώστε το ανάποδο Υ του πάτου του κελιού να είναι προς το μέσο της γονοφωλιάς, το μελίσσι γίνεται πιο ήρεμο, μειώνει δραματικά τα βασιλοκελιά και αναπτύσσει πιο ομοιόμορφα και γρήγορα τον γόνο. Θα ήθελα τη γνώμη σας, καθώς και εάν έχετε ή σκοπεύετε να πειραματιστείτε με το θέμα. Γιώργος Λιάκος

Το Υ που αναφέρεστε είναι ο πυθμένας που σχηματίζεται από τρία  κτισμένα κελιά της πίσω πλευράς της κηρήθρας. Ως γνωστό οι μέλισσες κτίζουν εξαγωνικά κελιά και από τις δυο πλευρές της κηρήθρας. Στο κάθε κελί ο πυθμένας αποτελείται από τη βάση του και τις βάσεις των δύο κελιών της άλλης πλευρά της κηρήθρας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο πυθμένας του κάθε κελιού να σχηματίζει ένα Υ όρθιο ή αναστραμμένο ανάλογα από ποια πλευρά κοιτάζει κανείς την κηρήθρα (εικ. 3).

Εικόνα 3

Εικόνα 3 α

Εικόνα 3 β

Η παρατήρηση του Housel είναι άνευ σημασίας, δεν στηρίζεται σε πραγματικά γεγονότα και τα επιχειρήματά του δεν ευσταθούν στη βιολογία της μέλισσας. Η επιθετικότητα σχετίζεται με τους εχθρούς που αντιμετωπίζει το μελίσσι και η σμηνουργία είναι ο φυσικός τρόπος πολλαπλασιασμού των μελισσών. Και τα δύο αυτά χαρακτηριστικά είναι αποτέλεσμα φυσικής επιλογής που βοηθούν τις μέλισσες να επιβιώσουν. Η τυχαία σύμπτωση δύο πλευρών με πυθμένες να σχηματίζουν ανάποδο Υ σε δύο κηρήθρες γόνου δεν μπορεί να αλλοιώσει το ένστικτο και τη συμπεριφορά των μελισσών. Θα πρέπει επίσης να λάβουμε υπόψη μας ότι ο πυθμένας των κηρηθρών μπορεί να είναι ορατός σε φρεσκοκτισμένες κηρήθρες αλλά σε κηρήθρες με γόνο, γύρη και μέλι είναι αδύνατο να εντοπιστεί το Υ και ότι η σύμπτωση μπορεί να γίνει μόνο σε δύο κηρήθρες. Δεν σκοπεύουμε να πειραματιστούμε με το θέμα αυτό γιατί δεν παρουσιάσει ερευνητικό ή πρακτικό ενδιαφέρον. Σε κυψελίδια που χρησιμοποιούμε τα πλαίσια είναι σπαστά με μεντεσέδες και αναδιπλώνονται έτσι ώστε τα Υ πάντοτε να συμπίπτουν (εικ. 4). Στις παραφυάδε αυτές  δεν είδαμε κάποια ξεχωριστή συμπεριφορά συγκριτικά με άλλα.

Εικόνα 4

Εικόνα 4α